KC25-006

Uitspraak onafhankelijke klachtencommissie Wvggz Gelderland Midden en Zuid

Aanwezig bij de hoorzitting

XX (klager)

XX (PVP)

XX, GZ-psycholoog (verweerder A)

XX, psychiater (verweerder B)

XX (voorzitter, jurist)

XX (psychiater)

XX (algemeen lid)

Ingediende klacht

Klager is het niet eens met de volgende vormen van verplichte zorg:

1. Medicatie
2. Separatie
3. Beperken eigen leven in te richten (inname telefoon, afpakken vapes)

Bevoegdheid klachtencommissie

Klager heeft een klacht ingediend over een situatie als bedoeld in artikel 10:3 Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (hierna: Wvggz). De klachtencommissie is op grond van artikel 10:1 lid 2 Wvggz bevoegd om uitspraak over deze klacht te doen.

Procesverloop

De klachtencommissie heeft op 03 februari 2025 een klachtenformulier ontvangen inzake verplichte zorg. Op 05 februari 2025 zijn partijen geïnformeerd over de behandeling van de klacht en uitgenodigd voor een hoorzitting. Klager heeft toestemming gegeven voor inzage in zijn medisch dossier. Op 11 februari 2025 heeft de commissie het verweer ontvangen en aan partijen doen toekomen.

De hoorzitting heeft door middel van videoconference plaatsgevonden op 12 februari 2025. Partijen hebben tijdens de zitting hun standpunt toegelicht. Aan het einde van de hoorzitting deelt de voorzitter mede dat partijen uiterlijk 17 februari 2025 de uitspraak zullen ontvangen.

De klachtencommissie heeft met toestemming van klager inzage gehad in de volgende stukken:

–          Verweerschrift;

–          Beslissing verlenen verplichte zorg, dd. 14-01-2025;

–          Behandelplan, d.d. 22-11-2024;

–          Medicatielijst;

–          Zorgmachtiging, d.d. 12-11-2024;

–          Zorgkaart, d.d. 13-09-2024;

–          Zorgplan, d.d. 30-10-2024;

–          Decursus 28-12-2024 t/m 07-02-2025;

–          Rapportages 28-12-2024 t/m 06-02-2025.

Feiten

Klager is een XX-jarige man bekend met een bipolaire stoornis met manisch-psychotische decompensaties, een neurocognitieve stoornis en ernstige verslavingsproblematiek.

Bij beschikking van de rechtbank is op 12 november 2024 een zorgmachtiging afgegeven met een expiratiedatum van 12 november 2025.

Verslag van de hoorzitting

De voorzitter opent de vergadering en licht de procedure toe. Alle partijen stellen zich voor.

Standpunt van klager

Klager licht tijdens de hoorzitting toe dat hij het niet eens is met de innames van zijn vapes. Hij is gestopt met roken en vapes zijn minder schadelijk voor de gezondheid. Door vapen blijft zijn conditie beter en heeft hij geen last van benauwdheid. Hij heeft energie en sport regelmatig. Ook handhaaft hij zich door het vapen beter op de groep. Klager heeft begeleide vrijheden en zijn vooruitzichten zijn positief. Ook is de medicatie beter ingesteld, aldus klager. Wel ervaart klager veel bijwerkingen, waaronder erectiestoornissen. Klager stelt dat zijn pammetjes, zonder overleg, zijn gestopt. Toen hij bij XX woonde nam klager 13 pammetjes per dag in. Deze medicatie helpen bij het ombuigen van negatieve prikkels. Aldus klager. Zijn spieren ontspannen en heeft dan geen hartklachten en ook geen last van psychoses. Klager is dan ook rustiger in contact. Klager is gediagnosticeerd met ADD en ADHD en de medicatie zorgen voor een betere concentratie en minder onrust.

PVP voegt toe dat klager het beschreven incident erg overdreven vindt. Er is niemand gewond geraakt voorafgaand aan de separatie. Klager benoemt dat er veel momenten zijn waarop het contact goed verliep. Dat is ook in de rapportages terug te vinden. Klager was teleurgesteld dat er daarom niet gedesepareerd werd. Hij begrijpt dat separatie kortdurend nodig was maar hij vindt de lange periode van separatie buiten proportie. Klager wil juist leren omgaan met zijn frustraties en dat kan niet als hij afgezonderd is van anderen. Klager staat wel open voor behandeling zoals PMT. Alles staat stil door de langdurende separatie. Ook geeft klager aan dat hij een signaleringsplan wil maken. Deze wens wordt niet ondersteund door behandelaren, aldus klager. Er wordt niet gewerkt aan zijn toekomstperspectief. Zijn telefoon is ingenomen waardoor hij allerlei zaken niet kan regelen en rekeningen niet kan betalen. Klager heeft gratis proefabonnementen afgesloten. Deze lopen nu door en jagen klager op kosten. Klager wil zijn administratie op orde maken. Nu dit niet kan levert dit alleen maar meer frustratie op. Klager vindt dat er veel onduidelijkheid is in de communicatie vanuit behandelaren en dat ze onderling niet altijd op 1 lijn zitten. De een geeft wel toestemming voor dingen, een ander niet.

De separatie is voor klager dus heel frustrerend en niet effectief. Ook voelt klager zich niet altijd veilig in de separeer omdat er soms geen mensen komen als hij belt. Er zijn minder zwaarwegende alternatieven. Klager volgt liever een kamerprogramma met therapie.

Klager wil een nieuwe kans krijgen. Hij denkt graag in oplossingen en wil graag weer aan het werk.

PVP vraagt waarom er bijna een week tijd zit tussen het opstellen van de aanzeggingsbrief (08 januari) en het ondertekenen (14 januari).

Standpunt verweerder

Verweerder B licht toe dat er sprake is van verslavingsproblematiek die zorgen voor gedragsproblemen. De eerste weken na opname was klager goed in de samenwerking. Na drugsgebruik op de afdeling is een negatieve spiraal gestart waarbij verschillende incidenten hebben plaatsgevonden. Verweerder stelt dat er verschillende pogingen zijn gedaan om klager te desepareren maar dat die snel leidden tot een volgend onveilig moment. Daarom werd steeds weer snel separatie aangezegd. Klager krijgt de medicatie is een best hoge dosering toegediend, vervolgt verweerder B. Naast de oxazepam kreeg klager 50 mg dexamfetamine toegediend. Dit is in de loop van de tijd afgebouwd, ook vanwege de persisterende wens van klager om middelen te gebruiken na ontslag. Tijdens de separatie had klager een hoge pols en was hij erg aan het zweten door het gebruik van middelen. Toen is besloten de dexamfetamine te halveren. Nu krijgt klager nog 25 mg per dag. Verweerder B hoorde recent dat de ambulant behandelaar geen amfetamine en benzo’s voorschrijft na ontslag, zolang klager nog drugs gebruikt. De verwachte ontslagdatum is 27 februari a.s. vervolgt verweerder B. Tot die tijd is terugkeer naar de groep niet mogelijk gezien het grote risico op onveilig gedrag. Consequentie is dat klager in de separeer blijft tot zijn ontslag met uitbreiding van momenten waarop hij naar buiten kan. Verweerder vervolgt dat de opname niet opgeleverd heeft wat ervan gehoopt was. Dit is vaker het geval bij personen met een verslavings- en persoonlijkheidsproblematiek. Hoe langer de opname duurt, hoe meer contra productief het dan werkt.

Verweerder B erkent dat de begeleidingsmomenten niet altijd volgens een vaste structuur verlopen door personele wisselingen of andere omstandigheden kan het programma niet altijd gevolgd worden. Op de afdeling was niet bekend dat klager een voedselallergie had. Dat heeft verweerder pas op het klachtenformulier gelezen. Vanaf heden kan daar rekening mee gehouden worden, vult hij aan.

Tijdens de vragenronde zegt klager dat zijn wens is om clean te blijven. Als hij geen pammetjes meer krijgt wordt de neiging om drugs te gaan gebruiken alleen maar sterker, aldus klager. ‘Als de pammetjes worden gestopt schiet ik acuut in een psychose’, zegt klager ter zitting. Ook krijgt hij dan paniekaanvallen.

Als de pammetjes verhoogd worden en goed afgestemd zijn is klager relaxter, slaapt beter en is hij minder gefrustreerd.

De psychiater van de commissie vraagt aan verweerder B of het klopt dat het toestandsbeeld eerder verklaard wordt door een persoonlijkheidsstoornis en een gedragscomponent dan door een psychotische episode. Verweerder beaamt dit. Er is sprake van toename van  wantrouwen en achterdocht met forse dreigingen. Klager heeft ook op schrift een doodsbedreiging geuit naar verweerder B. Daar zie je vooral persoonlijkheid en gedrag in terug, aldus verweerder B. Klager probeert op die manier om dingen voor elkaar te krijgen. Ook de zucht naar middelen hoort daarbij waarbij klager steeds meer Benzo’s wil hebben.

Desgevraagd antwoordt klager dat hij niet verslaafd is aan Benzo’s. Hij slikt ze al wel 22 jaar lang. En daarnaast veel pammetjes. Dat is nu al flink minder geworden in de kliniek, aldus klager. Als het helemaal weg valt dan is de kans groot dat hij suïcidaal wordt of acuut psychotisch. Klager vervolgt dat er dan zeer gevaarlijke situaties ontstaan. Ook neemt de kans toe dat hij dan speed gaat gebruiken.

Klager vertelt dat hij op zijn 18^e gediagnosticeerd is met ADD en ADHD. Hij kreeg toen Ritalin toegediend. Dit gaf geen resultaat waardoor overgestapt is naar 60 mg dexamfetamine per dag. Klager geeft aan dat hij toen 9 maanden lang abstinent geweest is van drugs.

Klager geeft aan niet verslaafd te zijn aan de pammetjes maar ziet ze wel als noodzakelijk. Als hij deze niet meer krijgt wil klager euthanasie plegen.

Op de vraag over de dagen tussen het schrijven en uitreiken van de aanzeggingsbrief antwoordt verweerder A dat ze de oorzaak niet precies weet. Het zou kunnen komen door het feit dat de GD soms ook de 8.9-brief nog uitreikt om een client te wijzen op zijn rechtspositie. Verweerder B verwacht ook dat de vertraging komt omdat na het schrijven van de brief deze eerst doorgestuurd wordt naar het bureau GD voor ondertekening en daarna pas retour en uitgereikt. De aanzegging van verplichte zorg gebeurt eerst mondeling en daarna schriftelijk, aldus verweerder B.

De voorzitter vraagt klager naar de ernstige incidenten die de commissie in het dossier heeft kunnen lezen. Zo is er melding gemaakt van brandstichting, gooien met kokend water en het uiten van doodsbedreiging richting verweerder A. Klager stelt geen druppel kokend water gemorst te hebben. Hij had het kokend water nodig voor een kopje oploskoffie en heeft er niet mee gedreigd, aldus klager. Ook stelt klager dat hij geen doodsbedreigingen heeft geuit. ‘Als de pammetjes eraf gaan, word ik wel agressief ’ zegt klager tijdens de hoorzitting.

Verweerder A benoemt dat klager mondeling, in aanwezigheid van collega’s, doodsbedreigingen heeft geuit naar haar. Ook werd daarbij beschreven hoe hij dit zou voltrekken. Klager heeft dit ook op schrift gezet, aldus verweerder A. Klager zei meermaals dat hij ervoor zou zorgen dat verweerder altijd om haar heen zou moeten kijken en dat hij ook vrienden had die hij hierbij zou kunnen betrekken. Verweerder A heeft aangifte gedaan bij de politie.

In een reactie hierop geeft klager aan nog nooit iemand vermoord te hebben. Hij voelt zich wel behandeld als een stuk stront door de regiebehandelaar. Als de medicatie afgenomen wordt gaat klager op jacht, vervolgt hij. Hij pikt dat niet. Dan komt hij misschien wel op SBS6 vervolgt hij. Hij vindt dat er met verschillende maten gemeten wordt in de instelling. Sommigen maken allerlei spullen kapot en worden maar 1 dag gesepareerd. Klager wordt vanwege een briefje permanent gesepareerd.

PVP vraagt hoe het actuele gezondheidsbeeld van klager wordt meegenomen bij deze langdurende separatie. Het is niet vol te houden voor klager, aldus PVP.

Verweerder A antwoordt dat dit een terechte vraag is. Als klager goed in contact is worden de vrijheden om buiten te zijn maximaal uitgebreid. Geprobeerd wordt dat zo te doen omdat er vanuit veiligheidsoverwegingen geen andere optie is dan klager tot ontslag te separeren.

Verweerder A voegt toe dat diverse keren geprobeerd is om klager naar de groep te laten gaan maar dat hij steeds al snel ontregelde waardoor de begeleiding opgeschaald moest worden. Verweerder A benoemt dat ze ook moeite heeft met de lange separatieduur. Er is van alles geprobeerd om het verblijf in de isoleer iets dragelijker te maken, waaronder het aanbieden van tijdschriften.

BEVINDINGEN VAN DE COMMISSIE

Ontvankelijkheid klacht en bevoegdheid commissie

Op grond van artikel 10.3 van de Wvggz kan een klacht worden ingediend bij de klachtencommissie over de nakoming van een verplichting of een beslissing op grond van de in dat artikel opgenomen bepalingen. De klachten zien op de uitvoering van de verplichte zorg en is gericht tegen de verplichte medicatie en opname zoals bedoeld in artikel 8:9 Wvggz en is ontvankelijk.

Gronden en overwegingen

Gelet op de ingebrachte stukken, de inhoud van de dossierstukken en het verhandelde ter zitting komt de klachtcommissie tot de volgende overwegingen.

Artikel 8:9 Wvggz bepaalt dat de zorgverantwoordelijke ter uitvoering van de (voortgezette) crisismaatregel en ter uitvoering van de zorgmachtiging een beslissing tot het verlenen van verplichte zorg niet neemt, dan nadat hij:

1. zich op de hoogte heeft gesteld van de actuele gezondheidstoestand van betrokkene,
2. met betrokkene over de voorgenomen beslissing overleg heeft gevoerd, en
3. voor zover hij geen psychiater is, hierover overeenstemming heeft bereikt met de geneesheer-directeur.

Allereerst en meer in het algemeen overweegt de commissie dat verplichte zorg bij psychiatrische patiënten een ernstige inbreuk is op hun persoonlijke levenssfeer en/of lichamelijke integriteit. Deze inbreuk dient dan ook met de nodige waarborgen omkleed te zijn. Daarom worden er zowel op juridisch als op medisch gebied eisen gesteld aan het mogen toepassen van verplichte zorg. Op juridisch gebied moet verplichte zorg voldoen aan de gronden van de Wvggz en aan vormvoorschriften zoals vastlegging van het zorgplan en het uitreiken van een voldoende gemotiveerde schriftelijke kennisgeving van de verplichte zorg.

Klager is XX-jarige man bekend met een bipolaire stoornis met manisch-psychotische ontregeling, een neurocognitieve stoornis en ernstige verslavingsproblematiek. Klager is verplicht opgenomen op de XX van de Pompestichting. Klager klaagt over de separatie, zijn medicatie en de inname van zijn telefoon en het afpakken van zijn vapes. Klager wil een kamerprogramma met therapie want dat is minder belastend. Hij krijgt niet de medicatie waar hij om vraagt. Hij wil ‘pammetjes’.

Verweerder geeft aan dat er sprake is van verslavingsproblematiek die zorgen voor gedragsproblemen. In de afgelopen jaren is klager meermalen opgenomen geweest. Klager woont in een beschermde woonsetting van XX in XX. Hij is in het verleden al meerdere malen overgeplaatst bij andere beschermde woonvormen door het gebruik van middelen en het gedrag dat klager dan laat zien. Bij ontregeling is klager agressief, zowel, verbaal als fysiek, intimiderend, en neemt zijn zucht naar middelen toe waarbij hij anderen betrekt en schaadt. Klager heeft een zeer beperkte gewetensfunctie; kan zich nauwelijks in de ander verplaatsen. Door het gebruik bestaat het risico dat klager decompenseert en daardoor manisch/psychotisch ontregeld raakt. Klager is dreigend, verbaal en fysiek agressief geweest.  Hij benoemt voornemens te zijn risico’s te nemen en geeft aan niet in te kunnen staan voor zijn e¡gen en andermans veiligheid. Voor ieders veiligheid is klager overgebracht naar de separeer.

De inname van vapes is noodzakelijk vanwege herhaalde signalering van somatische risico’s, waaronder benauwdheid, duizeligheid en instabiliteit, die door verplegend personeel werden waargenomen en direct verband hielden met veelvuldig gebruik. De somatische arts benoemt tevens dat er somatische risico’s zijn bij frequent gebruik. Voorafgaand aan deze maatregel zijn gesprekken gevoerd over leefstijl en psycho-educatie aangeboden, evenals vrijwillige afspraken over het gebruik van de vapes. Deze inspanningen hebben echter niet geleid tot een verandering in gebruiksgedrag, wat de noodzaak van inname onderstreept.

Er zijn daarnaast twee telefoons, een tablet en smartwatch ingenomen, omdat deze apparaten een verhoogd risico vormen op het verkrijgen van middelen en klagers uitspraken voornemens te zijn privacygevoelige beeldmaterialen, die tijdens de opname zouden zijn gemaakt, te verspreiden. Gezien het niet kunnen waarborgen van veilige omgang met deze apparaten, is inname noodzakelijk ter bescherming van klager zelf en de privacy van anderen.

Klager heeft (tegen advies in) amfetamine gebruikt op de afdeling, wat luxerend is voor de psychotische kwetsbaarheld en het r¡sicogedrag van klager verhoogt. Klager is tevens gericht op het verkrijgen van middelen. Vanwege r¡s¡co op agressie (met gevaar voor anderen) is er gepoogd afspraken met elkaar te maken. Deze worden niet nageleefd en uit klagers correspondentie blijft het risico op agressieve uitingen en geweld naar hulpverlening nog hoog ingeschat.

Beoordeling van de commissie:

Tijdens de hoorzitting geeft klager aan dat de separatie zorgt dat zijn frustratie groter wordt. Er wordt niet gewerkt aan zijn toekomstperspectief door de separatie is de PMT behandeling gestopt.

Door inname van zijn telefoon lopen zijn afgesloten gratis proefabonnementen door naar betaalde abonnementen. Klager voelt zich niet veilig omdat het personeel niet altijd beschikbaar is voor hem. Verweerder geeft aan dat er een onveilige situatie ontstond nadat klager drugs gebruikte op de afdeling. Er zijn verschillende incidenten geweest zoals gooien met kokend water en doodsbedreiging (ook op schrift) naar de regiebehandelaar. Klager ontkent dit tijdens de hoorzitting. Tegelijkertijd bevestigt klager dat hij op jacht gaat naar de regiebehandelaar wanneer hij niet zijn gewenste medicatie krijgt. Klager wil tegelijkertijd geen depot antipsychotica.

De commissie kan verweerder volgen in zijn verweer. De psychotische ontregeling door gebruik van amfetamine (drugs) leidde tot ernstig nadeel voor klager en zijn omgeving waardoor ingrijpen nodig is. Ter afwending van dit ernstig nadeel had klager verplichte zorg nodig in de vorm van verplichte medicatie, insluiting en beperking van zijn vrijheden. In de documentatie wordt als diagnose aangegeven dat klager lijdt aan een bipolaire I stoornis. De klachtencommissie heeft geen reden te twijfelen aan deze op medisch deskundig psychiatrisch onderzoek gebaseerde diagnose.

Het staat voor de commissie vast dat ten tijde van de ontregeling van klager verplichte zorg terecht is ingezet ter beperking van het ernstig nadeel. Er wordt maatwerk geleverd door de begeleiding van klager met 2 of 3 begeleiders. Zij begeleiden klager naar de patio. De afgesloten proefabonnementen zijn telefonisch gezamenlijk stopgezet door klager onder toezicht van medewerkers. Daarna is zijn telefoon weer ingenomen, waarmee is voorkomen dat er ongewenste opnames gemaakt kunnen worden van anderen op de afdeling die gedeeld kunnen worden op internet. De vapes zijn ongezond voor klager, hij krijgt fysieke klachten waarbij een arts ingeschakeld moest worden.

De laatste dagen blijkt uit de decursus dat er geen psychotische toestandsbeelden te zien zijn bij klager, waarschijnlijk naar aanleiding van de toegediende antipsychotica.

Concluderend is de commissie van oordeel dat met de verplichte zorg inzake medicatie, insluiting en de beperking van vrijheden voldaan is aan de eisen van proportionaliteit, subsidiariteit en doelmatigheid. Er zijn geen minder bezwarende alternatieven die hetzelfde beoogde effect hebben.

Dit maakt dat de klachten jegens de verplichte medicatie, insluiting en beperking van vrijheden ongegrond verklaard worden.

Uitspraak


De klachtencommissie verklaart de klacht gericht tegen de verplichte medicatie ongegrond. 

De klachtencommissie verklaart de klacht gericht tegen de insluiting (separatie) ongegrond.

De klachtencommissie verklaart de klacht tegen de beperking om het eigen leven in te richten (inname telefoon, afpakken vapes) ongegrond.

Beroep

Klager, vertegenwoordiger of de zorgaanbieder kan door middel van een schriftelijk en gemotiveerd verzoekschrift bij de Rechtbank Gelderland beroep instellen ter verkrijging van een beslissing over de klacht. De termijn voor het indienen van een verzoekschrift bedraagt zes weken na de dag waarop de beslissing van de klachtencommissie aan de betrokkene is meegedeeld.

Aldus besloten,

namens de Wvggz klachtencommissie,

i/o

XX

Voorzitter Wvggz klachtencommissie Gelderland Midden en Zuid

Datum: 17 februari 2025

Aantal bladzijden: 8